Bốn chân dung trước của loạt bài này đều là những người đào sâu vào nghề: người mở cửa bí truyền, người dựng lối hoạt bàn, người đọc lại nữ mệnh, người lần theo sợi kỵ. Nhân vật lần này làm một việc gần như ngược lại — ông quay ngòi bút vào chính môn học của mình để tra hỏi nó. Ông vốn là một nhà báo, và ông ký tên Liễu Vô Cư Sĩ (了無居士).
Một nhà báo lạc vào mệnh lý
Tên thật của ông là Hoàng Trung Lâm (黃忠霖), sinh năm 1947 ở Cao Hùng, Đài Loan. Nghề chính của ông không phải xem số mà là làm báo — từng là phóng viên, chủ nhiệm mảng, và cũng đi dạy học. Đây là một chi tiết quan trọng, vì nó giải thích cả phong cách của ông: một người quen với chữ nghĩa, với việc chất vấn và kiểm chứng, khi bước vào Tử Vi thì mang theo đúng cái thói quen ấy — không phải cúi đầu tiếp nhận, mà là hỏi cho ra lẽ.
Người mở phong khí hiện đại hoá
Khoảng năm 1984, ông ra cuốn đầu tay 《Tử Vi Luận Mệnh》(紫微論命), rồi trong hai năm 1985 – 1986 hoàn thành bộ 《Hiện Đại Tử Vi》(現代紫微) gồm bảy tập (về sau có bản tăng đính năm 1993). Bộ sách này thường được xem là cột mốc mở màn cho làn sóng hiện đại hoá Tử Vi ở Đài Loan. Một người đọc đương thời thuật lại rằng nhờ nỗ lực của ông, "những chỗ thâm sâu khó hiểu và bất hợp lý của đẩu số truyền thống dần được phơi bày". Cách giới nghiên cứu mô tả tinh thần của ông rất gọn:
「以發掘傳統命理死角，並打著科學化、學術化、實事求是的純命理觀點著稱。」
"Nổi tiếng vì khai quật những góc chết của mệnh lý truyền thống, giương ngọn cờ khoa học hoá, học thuật hoá, thực sự cầu thị."
Và một chứng ngôn đương thời khác:
「了無居士勇於面對命理界沉疴的態度卻是值得讚揚。」
"Thái độ dám đối diện với căn bệnh trầm kha của giới mệnh lý ở Liễu Vô Cư Sĩ là điều rất đáng khen ngợi."
Ngòi bút quay vào chính môn mình
Điều làm Liễu Vô Cư Sĩ khác hẳn phần còn lại của loạt bài là ông không chỉ hành nghề, mà còn kiểm toán cái nghề. Nhìn vào chính danh mục sách của ông là thấy giọng phản biện ấy như một tuyên ngôn: 《Mệnh Lý Vô Lý》(命理無理), 《Vượt Qua Ảo Tưởng Bói Toán》(超越算命迷思), 《Đảo Lộn Số Mệnh》(顛覆命運). Ông không dừng ở Tử Vi mà còn vung bút sang các môn lân cận với những nhan đề thẳng thừng như 《Lật Đổ Tính Danh Học》(推翻姓名學) hay 《Thôi Bối Đồ Là Giả》(推背圖是假的).
Nói cách khác, ông là người trong nghề dám công khai chỉ ra rằng nghề của mình có những chỗ vô lý, và đòi cắt bỏ chúng. Ở một lĩnh vực vốn dễ trượt vào thần bí và mê tín, một tiếng nói tự phê như thế là của hiếm.
Con dao giản hoá đặt lên lá số
Tinh thần phản biện ấy dẫn tới một chủ trương phương pháp: giản hoá. Theo phần trình bày trên Wikipedia tiếng Trung về ông, Liễu Vô Cư Sĩ chủ trương đọc lá số theo tinh quần (nhóm sao) thay vì sa vào từng sao lẻ, đặt trọng tâm ở Hoá Lộc và Hoá Kỵ, xem nhẹ hệ miếu vượng lợi hãm cùng đám thần sát rườm rà, và rút bộ sao dùng để luận về một số lượng gọn hơn nhiều so với lối cổ. (Điểm này phần lớn dựa vào một nguồn, xin ghi để tham khảo.) Dù chi tiết ra sao, hướng đi thì nhất quán với con người ông: bớt cái rậm rạp thần bí, giữ lại cái có thể lập luận.
Người cùng thời, không phải môn đồ
Cần đặt ông đúng chỗ trên bản đồ. Liễu Vô Cư Sĩ thuộc làn sóng Tử Vi Đài Loan thập niên 1980, cùng thời với Tuệ Tâm Trai Chủ, Thiên Ất Thượng Nhân và Tử Vân. Đáng chú ý, trong bộ 《Hiện Đại Tử Vi》 ông vừa giới thiệu vừa phê phán các quan niệm cũ, đồng thời tiến cử những ca luận mệnh của Hà Mậu Tùng và người học trò Tử Vân — một cử chỉ hào phóng cho thấy ông trân trọng cái hay của người khác, dù đường lối mỗi người một khác.
Vì sao đáng đọc ông hôm nay
Nếu đặt năm chân dung cạnh nhau, sẽ thấy một sợi chỉ chung: Vương Đình Chi đòi "bình thực", Tử Vân đòi "nhập điều kiện", Tuệ Tâm Trai Chủ đòi đọc lại thành kiến, và Liễu Vô Cư Sĩ thì đòi đặt cả môn học lên bàn mổ của lý trí. Ông là cực đoan nhất trong tinh thần ấy — và cũng vì thế mà cần thiết nhất.
Món quà ông để lại không phải một kỹ pháp, mà là một thái độ: yêu một truyền thống không có nghĩa là quỳ trước nó, mà là dám soi nó bằng ánh sáng của lý lẽ, cắt đi phần mê tín, giữ lại phần đáng giữ. Với người học hôm nay — và với chính tinh thần của trang này — đó có lẽ là di sản bền nhất.
*Bài viết mang tính tham khảo văn hoá – lịch sử, tổng hợp từ nhiều nguồn Hoa ngữ có mức tin cậy khác nhau; một số chi tiết tiểu sử và phương pháp mới về được một nguồn nên đã ghi chú thận trọng. Không nhằm cổ suý mê tín hay đưa ra phán đoán tuyệt đối.